Us

Us

De tagline van de nieuwe horrorfilm van Jordan Peele Us is ‘Watch yourself’. Naast ‘Kijk uit’ betekent het in de film ‘Kijk naar jezelf’. Ik vraag het mijzelf en mijn coachees met regelmaat: durf je jezelf onder ogen te zien?

In de nieuwste film van Jordan Peele komen lugubere dubbelgangers vanuit het niets de wereld van het Afro-Amerikaanse modelgezin de Wilsons binnen, met duidelijk de bedoeling een eind aan hun geluk te brengen. Later blijkt dat vergelijkbare bloederige aanvallen overal in de Verenigde Staten gaande zijn. Het leger van ondergrondse dubbelgangers, die de duistere kanten van ons als mens representeren, wordt geleid door Red, de schaduw van Adelaide, de moeder in het Wilson-gezin.

Tot zover is de film een recht toe recht aan horror drama, met als vernieuwend element dat een zwarte familie centraal staat. Maar de film is veel gelaagder. Spoiler alert: als je de film nog wilt zien, stop dan hier met lezen. En kom daarna terug naar de blog.

Onderwereld

Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat we de hele film niet de oorspronkelijke Adelaide volgen, maar haar onderwereld-dubbelganger Red, die al in haar jeugd haar plaats heeft ingenomen. De dubbelganger, Freud zou zeggen de representatie van ons driftleven, heeft zich zo letterlijk een plek in the upperclass verworven. De geverniste versie van onszelf en onze maatschappij kan onze donkere kanten niet voor altijd buitensluiten.

En daarmee hebben we twee lagen te pakken die zo mooi verweven zijn in Us. Want Us betekent enerzijds ‘wij’, zoals de zoon van de Wilsons bij de eerste confrontatie met de dubbelgangers zegt: “It’s us”. Tegelijkertijd staat Us voor US, de Verenigde Staten waar zij die het gemaakt hebben steeds verder af komen te staan van de mensen die het niet redden.

De film zet me op twee manieren aan het denken. In hoeverre durf ik mijn eigen ondergrond-dubbelganger onder ogen te zien? Komt die mij nog een keer halen? In mijn opleiding tot Double Healix trainer ben ik steeds duidelijker gaan ervaren dat onder mijn vriendelijke uitstraling ook iets anders schuilt. Venijn dat op indirecte wijze, vaak onbewust naar buiten komt. Ik heb geleerd dat openlijke confrontatie beter de lucht kan klaren. Ik snap dat, maar het blijft lastig. Ik ben nog altijd bang voor mijn innerlijke Red.

De tweede vraag die ik me stel: wanneer wordt het tijd om op te staan en mij meer maatschappelijk te engageren. Gisteren was breed in het nieuws dat Merel van Vroonhoven, bestuursvoorzitter van de AFM, de PABO gaat doen om leraar in het speciaal onderwijs te worden. In het FD zegt ze: “Ik kreeg steeds meer het gevoel dat ik in een bubbel leef waarin ik veel met andere bestuurders in vergaderzalen zit en uitsluitend werk met hoogopgeleiden.” Ik heb haar mogen ontmoeten als lid van de Raad van Bestuur bij de NS. Een van de meest duidelijke, soms harde, maar ook vriendelijkste bestuurders die ik ken. Ze maakt een moedige stap. Haar beslissing confronteert me met de vraag naar de maatschappelijke relevantie van mijn eigen vak.

Barmhartigheid

Jordan Peele zegt in een interview: “We zijn zelf onze ergste vijand”. Pas als we ons eigen neiging tot destructiviteit onder ogen durven zien, ontstaat ruimte voor barmhartigheid en compassie. In het Oosten noemen ze het verlichting. In het bedrijfsleven dienend leiderschap.
Dit is waar de Reis van de Held van Joseph Campbell over gaat: ga de trappen af, durf de onderwereld in te gaan. Zoek de krochten van je ziel en van de maatschappij. Doe het beiden en vind een elixer, voor jezelf en de wereld om je heen.

Heb je, ondanks mijn spoiler alert, toch doorgelezen? Us is een sterke vernieuwende film. Van het verhaal en de conclusies die je eraan kunt verbinden heb ik nog niet de helft verteld. Kijk en huiver…

Leave a comment

Name *
Email Address *
Website
Comment *